Ο γονέας έχει έναν από τους σημαντικότερους ρόλους στην ποδοσφαιρική διαδρομή ενός παιδιού. Είναι αυτός που το φέρνει στην προπόνηση, βρίσκεται δίπλα του στις καλές και στις δύσκολες στιγμές και πολλές φορές είναι ο πρώτος άνθρωπος στον οποίο θα μιλήσει μετά από έναν αγώνα.
Η υποστήριξη, όμως, δεν σημαίνει ότι ο γονέας πρέπει να γίνει δεύτερος προπονητής. Αντίθετα, η μεγαλύτερη βοήθεια μπορεί να είναι η δημιουργία ενός σταθερού και θετικού περιβάλλοντος στο οποίο το παιδί αισθάνεται ελεύθερο να παίξει, να προσπαθήσει, να κάνει λάθη και να εξελιχθεί.
Αυτή η προσέγγιση βρίσκεται και στη φιλοσοφία της Σχολής Ποδοσφαίρου Ολυμπιακός Ηρακλείου, όπου το παιδί και η μακροχρόνια ανάπτυξή του βρίσκονται στο επίκεντρο της διαδικασίας.
Η UEFA έχει επίσης αναδείξει τον σημαντικό ρόλο των γονέων στη δημιουργία ενός θετικού περιβάλλοντος στο αναπτυξιακό ποδόσφαιρο, επισημαίνοντας ότι η υπερβολική πίεση και η υπερβολική έμφαση στο αποτέλεσμα μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά την εμπειρία του παιδιού.
Τι μπορεί λοιπόν να κάνει ένας γονέας για να βοηθήσει πραγματικά;
1. Ρώτα πρώτα αν πέρασε καλά
Μετά τον αγώνα είναι φυσιολογικό να θέλουμε να μάθουμε τι έγινε. Πολλές φορές, όμως, η πρώτη ερώτηση είναι «Κερδίσατε;», «Έβαλες γκολ;» ή «Πώς έπαιξες;».
Υπάρχει μια απλούστερη ερώτηση που μπορεί να μας πει πολύ περισσότερα: «Πέρασες καλά;».
Το παιδί πρέπει να αισθάνεται ότι το ενδιαφέρον του γονέα δεν εξαρτάται από το αποτέλεσμα ή την προσωπική του απόδοση. Μπορεί να είχε έναν εξαιρετικό αγώνα χωρίς να σκοράρει ή να έκανε λάθη και παρ’ όλα αυτά να έμαθε κάτι σημαντικό.
Όταν η πρώτη συζήτηση αφορά την εμπειρία και όχι την αξιολόγηση, το παιδί είναι συνήθως πιο πρόθυμο να μιλήσει πραγματικά για όσα έζησε.
2. Μην κάνεις τον προπονητή στη διαδρομή για το σπίτι
Ο αγώνας τελείωσε και το παιδί μπαίνει στο αυτοκίνητο. Αυτή είναι ίσως η πιο εύκολη στιγμή για να ξεκινήσει μια πλήρης ανάλυση όσων έκανε σωστά και λάθος.
Συνήθως, όμως, δεν είναι η καλύτερη στιγμή.
Το παιδί έχει ήδη ακούσει οδηγίες από τον προπονητή, έχει προσπαθήσει, έχει βιώσει ένταση και πιθανόν χρειάζεται απλώς λίγο χρόνο.
Αν θέλει να μιλήσει, ακούμε. Αν θέλει να μας πει για μια φάση, συζητάμε μαζί του. Δεν χρειάζεται όμως να μετατρέψουμε τη διαδρομή της επιστροφής σε δεύτερη προπονητική συνάντηση.
Η τεχνική καθοδήγηση ανήκει στον προπονητή. Ο γονέας μπορεί να προσφέρει κάτι εξίσου σημαντικό: ασφάλεια, ηρεμία και υποστήριξη.
3. Χειροκρότησε την προσπάθεια, όχι μόνο το γκολ
Το γκολ τραβάει φυσικά την προσοχή. Στο ποδόσφαιρο, όμως, υπάρχουν δεκάδες σημαντικές ενέργειες που δεν καταγράφονται στον πίνακα του σκορ.
Ένα παιδί μπορεί να κάνει μια σωστή επιστροφή στην άμυνα, να βοηθήσει έναν συμπαίκτη, να πάρει μια έξυπνη θέση ή να συνεχίσει να προσπαθεί μετά από ένα λάθος.
Αυτές οι συμπεριφορές αξίζουν αναγνώριση.
Όταν επαινούμε κυρίως την προσπάθεια, τη συγκέντρωση, τη συνέπεια και τη συνεργασία, βοηθάμε το παιδί να καταλάβει ότι η πρόοδος δεν εξαρτάται από μία φάση.
Το σημαντικό μήνυμα είναι ότι αξίζει να συνεχίζει να προσπαθεί ακόμη και όταν η μπάλα δεν μπαίνει στα δίχτυα.
4. Από την κερκίδα, γίνε υποστηρικτής και όχι προπονητής
Ένα από τα πιο συνηθισμένα προβλήματα στο παιδικό ποδόσφαιρο εμφανίζεται όταν το παιδί ακούει διαφορετικές οδηγίες την ίδια στιγμή.
Ο προπονητής μπορεί να του ζητά να κρατήσει τη θέση του και από την κερκίδα να ακούει «ανέβα». Μπορεί να πρέπει να πασάρει και να ακούει «σούτα». Τελικά το παιδί δεν ξέρει ποιον πρέπει να ακολουθήσει.
Ο γονέας μπορεί να βοηθήσει περισσότερο με ένα χειροκρότημα και μια θετική κουβέντα.
Η UEFA έχει θέσει τη συμπεριφορά των γονέων στις εξέδρες και τη θετική επικοινωνία στο επίκεντρο πρωτοβουλιών της για το grassroots football, με στόχο ένα περιβάλλον που βοηθά τα παιδιά να απολαμβάνουν το παιχνίδι και να παραμένουν σε αυτό.
Αφήνουμε λοιπόν τις οδηγίες σε εκείνον που έχει την ευθύνη της ομάδας και από την κερκίδα προσφέρουμε ενθάρρυνση.
5. Εμπιστεύσου τον προπονητή και κράτησε ανοιχτή επικοινωνία
Δεν σημαίνει ότι ένας γονέας δεν πρέπει να έχει απορίες ή να ζητά ενημέρωση. Το αντίθετο.
Η σωστή επικοινωνία μεταξύ γονέα και προπονητή είναι σημαντικό μέρος μιας οργανωμένης ακαδημίας. Αυτό που κάνει τη διαφορά είναι ο τρόπος και η στιγμή.
Αν υπάρχει πραγματική απορία για την εξέλιξη του παιδιού, είναι καλύτερο να συζητηθεί ήρεμα με τον προπονητή και όχι αμέσως μετά από έναν αγώνα ή μπροστά στο παιδί.
Στη σελίδα του τεχνικού επιτελείου της Σχολής παρουσιάζεται και ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί η επικοινωνία με τους γονείς γύρω από την πορεία και τις ανάγκες των παιδιών.
Η σχέση γονέα και προπονητή δεν χρειάζεται να είναι ανταγωνιστική. Και οι δύο βρίσκονται δίπλα στο ίδιο παιδί, αλλά με διαφορετικό ρόλο.
6. Μη συγκρίνεις το παιδί με τους συμπαίκτες του
«Ο άλλος βάζει περισσότερα γκολ.»
«Εκείνος παίζει περισσότερο.»
«Γιατί δεν μπορείς να το κάνεις κι εσύ;»
Τέτοιες συγκρίσεις μπορεί να δημιουργήσουν πίεση χωρίς να προσφέρουν κάτι ουσιαστικό.
Κάθε παιδί έχει διαφορετικό ρυθμό ανάπτυξης. Κάποιο μπορεί να εξελιχθεί τεχνικά νωρίτερα, άλλο να αποκτήσει αργότερα μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και άλλο να χρειάζεται περισσότερο χρόνο για να προσαρμοστεί.
Η πιο χρήσιμη σύγκριση είναι με τον ίδιο του τον εαυτό.
Τι μπορούσε να κάνει πριν από τρεις μήνες και τι μπορεί να κάνει σήμερα; Σε ποιο σημείο έχει βελτιωθεί; Ποια νέα πράγματα αρχίζει να καταλαβαίνει;
Η εξέλιξη ενός παιδιού δεν είναι αγώνας απέναντι στην εξέλιξη κάποιου άλλου.
7. Βοήθησέ το να αποκτήσει συνέπεια
Η υποστήριξη του γονέα δεν φαίνεται μόνο την ημέρα του αγώνα.
Φαίνεται και στην καθημερινότητα.
Η έγκαιρη προσέλευση, η σωστή προετοιμασία της τσάντας, ο επαρκής ύπνος και η συνέπεια στις προπονήσεις βοηθούν το παιδί να δημιουργήσει καλές συνήθειες.
Το σημαντικό είναι ο γονέας να βοηθά χωρίς να αναλαμβάνει για πάντα όλες τις ευθύνες.
Όσο μεγαλώνει το παιδί, μπορεί σταδιακά να μάθει να ετοιμάζει μόνο του τον εξοπλισμό του, να γνωρίζει τις υποχρεώσεις του και να είναι υπεύθυνο για τη δική του προετοιμασία.
Το σταθερό πρόγραμμα προπονήσεων της Σχολής βοηθά τις οικογένειες να οργανώνουν την εβδομάδα τους, αλλά παράλληλα δίνει στα παιδιά τη δυνατότητα να αποκτούν μια σταθερή αθλητική ρουτίνα.
Ο στόχος δεν είναι μόνο να είναι συνεπής ο μικρός ποδοσφαιριστής σήμερα. Είναι να αρχίσει να μαθαίνει τι σημαίνει υπευθυνότητα.
8. Άφησέ το να κάνει λάθη
Ένας γονέας θέλει φυσικά να προστατεύσει το παιδί του. Στο ποδόσφαιρο, όμως, δεν χρειάζεται να το προστατεύσει από κάθε λάθος.
Το λάθος είναι απαραίτητο μέρος της μάθησης.
Ένα κακό κοντρόλ, μια λανθασμένη πάσα ή μια απόφαση που δεν πέτυχε μπορεί να γίνει πολύ χρήσιμη εμπειρία, αρκεί το παιδί να μην αισθάνεται ότι κάθε λάθος θα προκαλέσει απογοήτευση στους ανθρώπους που το παρακολουθούν.
Αν φοβάται συνεχώς να αποτύχει, είναι πιθανότερο να επιλέγει πάντα την πιο ασφαλή λύση και να αποφεύγει την πρωτοβουλία.
Το παιδί χρειάζεται να γνωρίζει ότι μπορεί να δοκιμάσει. Μερικές φορές θα πετύχει και άλλες όχι. Και στις δύο περιπτώσεις υπάρχει κάτι που μπορεί να μάθει.
9. Μην κάνεις το ποδόσφαιρο ολόκληρη τη ζωή του παιδιού
Ένα παιδί μπορεί να αγαπά πολύ το ποδόσφαιρο και να θέλει να βρίσκεται συνεχώς στο γήπεδο. Παρ’ όλα αυτά, παραμένει παιδί.
Χρειάζεται σχολείο, φίλους, ξεκούραση, ελεύθερο χρόνο και άλλες εμπειρίες.
Η FIFA, στην ενημέρωση που απευθύνει σε γονείς νεαρών ποδοσφαιριστών, υπογραμμίζει ότι η υποστήριξη της ποδοσφαιρικής πορείας πρέπει να συνδυάζεται με την εκπαίδευση, την ευημερία και τη μακροχρόνια ανάπτυξη του παιδιού.
Ο στόχος δεν είναι ένα παιδί να αισθάνεται ότι όλη η αξία του εξαρτάται από το πόσο καλά παίζει ποδόσφαιρο.
Είναι ποδοσφαιριστής για κάποιες ώρες της εβδομάδας. Είναι όμως παιδί κάθε στιγμή της ημέρας.
10. Θυμήσου ποιανού είναι το παιχνίδι
Ίσως αυτή να είναι η σημαντικότερη αρχή.
Το ποδόσφαιρο είναι του παιδιού.
Ο γονέας μπορεί να πληρώνει τις μετακινήσεις, να οργανώνει το πρόγραμμα, να βρίσκεται στην κερκίδα και να κάνει πολλές θυσίες ώστε το παιδί να μπορεί να προπονείται. Όλα αυτά έχουν μεγάλη αξία.
Όμως αυτός που μπαίνει στο γήπεδο είναι το παιδί.
Εκείνο πρέπει να αγαπήσει το παιχνίδι, να δημιουργήσει φιλίες, να αντιμετωπίσει δυσκολίες και να αποφασίσει μέχρι πού θέλει να φτάσει.
Ο ρόλος του γονέα είναι να βρίσκεται δίπλα του, όχι μπροστά του.
Να προσφέρει ασφάλεια χωρίς να αφαιρεί την αυτονομία. Να βοηθά χωρίς να ελέγχει κάθε στιγμή. Να καθοδηγεί χωρίς να αποφασίζει τα πάντα για εκείνο.
Αυτό είναι και ένα από τα βασικά μηνύματα των σύγχρονων προσεγγίσεων στο grassroots football: το παιδί πρέπει να βρίσκεται στο κέντρο της εμπειρίας και το περιβάλλον γύρω του να ενισχύει τη χαρά, τη συμμετοχή και τη μακροχρόνια ανάπτυξή του.
Ο καλύτερος γονέας δεν χρειάζεται να γνωρίζει περισσότερο ποδόσφαιρο
Δεν χρειάζεται ένας γονέας να γνωρίζει τακτική, συστήματα ή προπονητική για να βοηθήσει πραγματικά το παιδί του.
Χρειάζεται να γνωρίζει το παιδί του.
Να καταλαβαίνει πότε χρειάζεται μια κουβέντα και πότε λίγη ησυχία. Να χαίρεται όταν το βλέπει να προσπαθεί και όχι μόνο όταν το βλέπει να κερδίζει. Να βρίσκεται δίπλα του όταν κάτι δεν πήγε καλά χωρίς να βιάζεται να διορθώσει τα πάντα.
Η ακαδημία, ο προπονητής και η οικογένεια έχουν διαφορετικούς ρόλους, αλλά μπορούν να υπηρετούν τον ίδιο στόχο: να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον στο οποίο το παιδί θα μπορεί να απολαμβάνει το ποδόσφαιρο και να εξελίσσεται με τον δικό του ρυθμό.
Γιατί στο τέλος της ημέρας, ένα παιδί πιθανότατα δεν θα θυμάται κάθε αποτέλεσμα, κάθε πάσα ή κάθε λεπτό συμμετοχής.
Θα θυμάται όμως πολύ καλά πώς ένιωθε όταν κοίταζε προς την κερκίδα.
Και το καλύτερο που μπορεί να βλέπει εκεί είναι έναν γονέα που το στηρίζει, είτε κερδίζει είτε χάνει.