Η εξέλιξη στο ποδόσφαιρο δεν εξαρτάται μόνο από το ταλέντο. Η τεχνική, η ταχύτητα, η φυσική κατάσταση και η αντίληψη του παιχνιδιού είναι σημαντικά στοιχεία, όμως πολλές φορές αυτό που κάνει τη μεγαλύτερη διαφορά είναι κάτι πολύ πιο απλό: οι καθημερινές συνήθειες.
Ιδιαίτερα στις μικρές ηλικίες, ένας ποδοσφαιριστής βρίσκεται συνεχώς σε διαδικασία μάθησης. Μαθαίνει πώς να κινείται με και χωρίς την μπάλα, πώς να συνεργάζεται, πώς να ακούει τον προπονητή του, πώς να αντιδρά σε ένα λάθος και πώς να διαχειρίζεται τόσο τη νίκη όσο και την ήττα.
Οι σωστές συνήθειες δεν δημιουργούνται μέσα σε μία ημέρα. Χτίζονται σταδιακά μέσα από την προπόνηση, τους αγώνες και την καθημερινότητα. Και όσο νωρίτερα ένας νεαρός αθλητής αρχίσει να τις αναπτύσσει, τόσο πιο δυνατές βάσεις δημιουργεί για τη μελλοντική του πορεία.
Φυσικά, διαφορετικές είναι οι ανάγκες ενός παιδιού που κάνει τα πρώτα του βήματα και διαφορετικές ενός εφήβου που έχει ήδη αρκετά χρόνια εμπειρίας. Η προπονητική διαδικασία πρέπει να προσαρμόζεται στις διαφορετικές ηλικιακές κατηγορίες στο ποδόσφαιρο και στο στάδιο ανάπτυξης κάθε παιδιού.
Υπάρχουν όμως ορισμένες συνήθειες που μπορούν να βοηθήσουν έναν ποδοσφαιριστή σε οποιαδήποτε ηλικία.
1. Έρχεται πάντα προετοιμασμένος
Η σωστή προπόνηση ξεκινά πριν ακόμη ο ποδοσφαιριστής πατήσει στο γήπεδο.
Το να φτάνει εγκαίρως, να έχει τον απαραίτητο εξοπλισμό και να είναι σωματικά και πνευματικά έτοιμος για προπόνηση είναι μία απλή αλλά ιδιαίτερα σημαντική συνήθεια.
Για ένα μικρό παιδί, η προετοιμασία μπορεί να σημαίνει ότι μαθαίνει σταδιακά να ετοιμάζει την τσάντα του και να θυμάται τα ποδοσφαιρικά του παπούτσια, την εμφάνιση και το νερό του.
Καθώς μεγαλώνει, η έννοια της προετοιμασίας γίνεται ευρύτερη. Περιλαμβάνει τον επαρκή ύπνο, την ενυδάτωση, το σωστό φαγητό πριν από την άσκηση και γενικότερα την οργάνωση της ημέρας του.
Δεν χρειάζεται ένα παιδί να λειτουργεί σαν επαγγελματίας αθλητής. Είναι όμως χρήσιμο να καταλαβαίνει από μικρό ότι η καλή προπόνηση δεν αρχίζει με το πρώτο σφύριγμα.
2. Σέβεται τη φανέλα και την ομάδα
Το ποδόσφαιρο είναι ομαδικό άθλημα. Από τη στιγμή που ένας παίκτης γίνεται μέλος μιας ομάδας, οι πράξεις του δεν αφορούν μόνο τον ίδιο.
Ο σεβασμός φαίνεται στον τρόπο που συμπεριφέρεται στους συμπαίκτες του, στον προπονητή, στους αντιπάλους και στον διαιτητή. Φαίνεται όμως και στον τρόπο που αντιμετωπίζει τη νίκη και την ήττα.
Ένας παίκτης μπορεί να θέλει να σκοράρει περισσότερο ή να παίξει περισσότερο χρόνο. Είναι απόλυτα φυσιολογικό. Παράλληλα, όμως, πρέπει να μπορεί να χαρεί με την επιτυχία του συμπαίκτη του και να αντιλαμβάνεται ότι το αποτέλεσμα είναι προϊόν συλλογικής προσπάθειας.
Η ομάδα μαθαίνει στο παιδί ότι δεν βρίσκεται πάντα στο επίκεντρο. Κάποιες φορές θα πρωταγωνιστήσει και κάποιες φορές θα χρειαστεί να βοηθήσει κάποιον άλλο να πρωταγωνιστήσει.
3. Δεν φοβάται το λάθος
Κάθε ποδοσφαιριστής κάνει λάθη.
Μία λανθασμένη πάσα, ένα κακό κοντρόλ, μία χαμένη ευκαιρία ή μία λάθος τοποθέτηση αποτελούν φυσιολογικό μέρος του παιχνιδιού.
Το πραγματικό πρόβλημα εμφανίζεται όταν ο φόβος του λάθους κάνει τον παίκτη να σταματήσει να δοκιμάζει.
Ένα παιδί που φοβάται ότι θα χάσει την μπάλα μπορεί να αποφεύγει τη ντρίμπλα. Ένα παιδί που φοβάται ότι θα αστοχήσει μπορεί να διστάζει να σουτάρει. Έτσι όμως περιορίζεται και η δυνατότητά του να μάθει.
Το σημαντικό δεν είναι να μην κάνει ποτέ λάθος. Είναι να αρχίσει να καταλαβαίνει γιατί έγινε το λάθος και τι θα μπορούσε να κάνει διαφορετικά στην επόμενη προσπάθεια.
Μία σωστή προπονητική φιλοσοφία στις αναπτυξιακές ηλικίες πρέπει να αντιμετωπίζει την εξέλιξη ως διαδικασία και όχι να κρίνει έναν νεαρό παίκτη αποκλειστικά από το αποτέλεσμα μιας φάσης ή ενός αγώνα.
4. Δίνει το 100% σε κάθε άσκηση
Δεν είναι όλες οι ασκήσεις εντυπωσιακές.
Οι περισσότεροι νεαροί ποδοσφαιριστές πιθανότατα θα προτιμούσαν ένα δίτερμα από μια σειρά επαναλήψεων στην πάσα, στο κοντρόλ ή στην κίνηση χωρίς την μπάλα.
Ακριβώς αυτές οι επαναλήψεις, όμως, βοηθούν μία κίνηση να γίνει σταδιακά πιο φυσική.
Το «δίνω το 100%» δεν σημαίνει ότι κάθε ημέρα ένας παίκτης πρέπει να πραγματοποιεί την καλύτερη προπόνηση της ζωής του. Όλοι έχουν καλύτερες και χειρότερες ημέρες.
Σημαίνει ότι προσπαθεί να είναι συγκεντρωμένος σε αυτό που κάνει και να μην αντιμετωπίζει κάποια άσκηση ως ασήμαντη.
Η ποιότητα με την οποία εκτελεί κάποιος τα απλά πράγματα πολλές φορές καθορίζει το πόσο καλά θα μπορέσει αργότερα να εκτελέσει τα δύσκολα.
5. Βοηθά τον συμπαίκτη του να γίνει καλύτερος
Ένας καλός συμπαίκτης δεν φαίνεται μόνο από τις πάσες που δίνει.
Φαίνεται και από την αντίδρασή του όταν κάποιος άλλος κάνει λάθος.
Μία ενθάρρυνση, ένα «πάμε ξανά» ή μία σωστή πληροφορία μέσα στο παιχνίδι μπορούν να βοηθήσουν ολόκληρη την ομάδα.
Η επικοινωνία είναι επίσης σημαντική. Οι ποδοσφαιριστές μαθαίνουν να μιλούν μεταξύ τους, να συνεργάζονται, να καλύπτουν ο ένας τον άλλο και να παίρνουν αποφάσεις ως σύνολο.
Αυτή είναι μία από τις πλευρές που κάνουν το ποδόσφαιρο κάτι περισσότερο από σωματική δραστηριότητα. Η συνεργασία, η κοινωνικοποίηση και η λειτουργία μέσα σε ένα σύνολο αποτελούν μερικά από τα σημαντικά οφέλη του ποδοσφαίρου για τα παιδιά.
Ένας καλύτερος ποδοσφαιριστής δεν είναι απαραίτητα εκείνος που κάνει τους περισσότερους συμπαίκτες του να φαίνονται χειρότεροι. Πολλές φορές είναι εκείνος που βοηθά τους ανθρώπους γύρω του να παίξουν καλύτερα.
6. Ακούει, μαθαίνει και εφαρμόζει
Η ικανότητα να δέχεται κάποιος καθοδήγηση είναι πολύ σημαντική για την εξέλιξή του.
Ο προπονητής μπορεί να επισημάνει κάτι σχετικά με την τεχνική, την τοποθέτηση ή μια απόφαση μέσα στο παιχνίδι.
Το πρώτο βήμα είναι ο παίκτης να ακούσει. Το δεύτερο είναι να προσπαθήσει να καταλάβει. Και το τρίτο να επιχειρήσει να εφαρμόσει αυτό που έμαθε.
Φυσικά, η εφαρμογή δεν γίνεται πάντα αμέσως.
Ένα παιδί μπορεί να χρειαστεί να ακούσει αρκετές φορές την ίδια οδηγία και να πραγματοποιήσει πολλές επαναλήψεις μέχρι μία νέα κίνηση ή συμπεριφορά να γίνει αυτόματη.
Όσο μεγαλώνει, αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο μαθαίνει. Οι απλές οδηγίες στα πρώτα χρόνια αντικαθίστανται σταδιακά από πιο σύνθετες πληροφορίες σχετικά με τον χώρο, την τακτική και τη λήψη αποφάσεων.
Το σημαντικό είναι να διατηρεί πάντα την περιέργεια και τη διάθεση να μάθει.
7. Έχει πειθαρχία μέσα και έξω από το γήπεδο
Η πειθαρχία δεν σημαίνει απλώς ότι ένας ποδοσφαιριστής ακολουθεί τις οδηγίες του προπονητή.
Σημαίνει να δημιουργεί σωστές συνήθειες ακόμη και όταν κανείς δεν του υπενθυμίζει τι πρέπει να κάνει.
Να είναι συνεπής. Να φροντίζει τον εξοπλισμό του. Να ακολουθεί τους κανόνες της ομάδας. Να ολοκληρώνει σωστά μια άσκηση.
Όσο μεγαλώνει, η πειθαρχία επεκτείνεται και στην καθημερινότητά του.
Σχολείο, διάβασμα, προπόνηση, ξεκούραση και προσωπικός χρόνος πρέπει να μπορούν να συνυπάρχουν χωρίς το ένα να λειτουργεί συνεχώς εις βάρος του άλλου.
Η σωστή οργάνωση είναι σημαντική και για αυτό αξίζει ένας νεαρός αθλητής να μάθει σταδιακά πώς μπορεί να συνδυάζει σχολείο και ποδόσφαιρο χωρίς υπερβολική πίεση.
Η πειθαρχία, επομένως, δεν αφορά μόνο τον αθλητισμό. Είναι μία δεξιότητα που μπορεί να βοηθήσει το παιδί και σε πολλές άλλες πλευρές της ζωής του.
8. Φροντίζει το σώμα και το μυαλό του
Η προπόνηση είναι μόνο ένα μέρος της αθλητικής καθημερινότητας.
Ο ύπνος, η ξεκούραση, η ενυδάτωση και μια ισορροπημένη διατροφή είναι επίσης σημαντικά για ένα παιδί που αθλείται συστηματικά.
Ένας νεαρός ποδοσφαιριστής δεν χρειάζεται αυστηρές δίαιτες ή περίπλοκα προγράμματα διατροφής. Χρειάζεται να μαθαίνει σταδιακά ότι το σώμα του χρειάζεται ενέργεια, ξεκούραση και σωστή φροντίδα.
Εξίσου σημαντικό είναι και το μυαλό.
Ένας κακός αγώνας δεν καθορίζει την αξία ενός παίκτη. Ούτε μία χαμένη ευκαιρία, ένα λάθος ή μία περίοδος κατά την οποία δεν βρίσκεται στην καλύτερη δυνατή κατάσταση.
Η ικανότητα να αφήνει πίσω του μία κακή στιγμή και να συγκεντρώνεται στην επόμενη φάση αποτελεί σημαντικό μέρος της αθλητικής ωρίμανσης.
9. Δεν ψάχνει δικαιολογίες, ψάχνει λύσεις
«Δεν μου έδωσε πάσα.»
«Ο διαιτητής έκανε λάθος.»
«Το γήπεδο ήταν κακό.»
«Δεν έπαιζα στη σωστή θέση.»
Σε κάθε αγώνα θα υπάρχουν πράγματα που ένας ποδοσφαιριστής δεν μπορεί να ελέγξει.
Αυτό που μπορεί να ελέγξει είναι η δική του αντίδραση.
Αν έχασε την μπάλα, μπορεί να αναρωτηθεί αν θα μπορούσε να έχει κάνει καλύτερο κοντρόλ. Αν έχασε μια ευκαιρία, μπορεί να δουλέψει περισσότερο στο τελείωμα. Αν ένας αντίπαλος τον νίκησε σε μία φάση, μπορεί να σκεφτεί τι θα μπορούσε να κάνει διαφορετικά την επόμενη φορά.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να κατηγορεί τον εαυτό του για οτιδήποτε συμβαίνει μέσα στο γήπεδο.
Σημαίνει ότι επικεντρώνεται πρώτα σε όσα μπορεί ο ίδιος να βελτιώσει.
Αντί για «ποιος φταίει;», μία πολύ πιο χρήσιμη ερώτηση είναι: «Τι μπορώ να κάνω καλύτερα την επόμενη φορά;»
10. Δεν σταματά ποτέ να εξελίσσεται
Η εξέλιξη ενός ποδοσφαιριστή δεν ακολουθεί πάντα μία ευθεία γραμμή.
Υπάρχουν περίοδοι όπου η πρόοδος φαίνεται γρήγορα και άλλες όπου μοιάζει να έχει σταματήσει.
Αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό.
Η βελτίωση μπορεί να κρύβεται σε μικρές λεπτομέρειες: ένα καλύτερο πρώτο κοντρόλ, μία πιο γρήγορη απόφαση, μία πιο σωστή κίνηση χωρίς την μπάλα, περισσότερη αυτοπεποίθηση ή καλύτερη επικοινωνία.
Ένας νεαρός ποδοσφαιριστής δεν χρειάζεται να συγκρίνεται συνεχώς με τους συμπαίκτες ή τους αντιπάλους του.
Τα παιδιά αναπτύσσονται με διαφορετικούς ρυθμούς, τόσο σωματικά όσο και ποδοσφαιρικά.
Πιο χρήσιμο είναι να συγκρίνει τον σημερινό του εαυτό με τον παίκτη που ήταν πριν από μερικούς μήνες.
Τι κάνει καλύτερα; Τι έχει μάθει; Πού χρειάζεται ακόμη περισσότερη δουλειά;
Η νοοτροπία της συνεχούς βελτίωσης είναι αυτή που επιτρέπει σε έναν παίκτη να συνεχίζει να προοδεύει.
Οι καλές συνήθειες χτίζουν καλύτερους ποδοσφαιριστές
Στο αναπτυξιακό ποδόσφαιρο είναι εύκολο να δοθεί υπερβολική σημασία στο αποτέλεσμα ενός αγώνα, στα γκολ ή στο ποιος ήταν ο καλύτερος παίκτης.
Η πραγματική εξέλιξη όμως φαίνεται σε μεγαλύτερο βάθος χρόνου.
Ένα παιδί μπορεί να χάσει έναν αγώνα αλλά να έχει μάθει να συνεργάζεται καλύτερα. Μπορεί να μην έχει σκοράρει αλλά να έχει πάρει καλύτερες αποφάσεις. Μπορεί να κάνει ένα λάθος, αλλά αυτή τη φορά να αντιδράσει σωστά και να συνεχίσει να παίζει χωρίς φόβο.
Αυτές οι μικρές αλλαγές είναι που, όταν επαναλαμβάνονται, δημιουργούν καλύτερες συνήθειες.
Η προετοιμασία, ο σεβασμός, η προσπάθεια, η συνεργασία, η πειθαρχία, η φροντίδα του σώματος και η διάθεση για μάθηση δεν είναι απλώς στοιχεία ενός καλού ποδοσφαιριστή.
Είναι συμπεριφορές που μπορούν να βοηθήσουν ένα παιδί να εξελιχθεί τόσο μέσα όσο και έξω από το γήπεδο.